Tarım ve Kırsallıkta Dönüşüm

Politika Transferi Süreci / AB ve Türkiye

Gökhan Günaydın

"Sayın Gökhan Günaydın'ın  çalışması, Türkiye’nin yakın ve uzak geleceğini merak eden, etmesi gereken herkez için bir başucu kitabıdır. Günaydın, Türkiye’nin Avrupa Birliği serüveninin içine bilgiyle ve ustalıkla Türkiye’nin kalkınma davasını yerleştiriyor ve sorguluyor. Ülkenin büyük çeşitliliğe ve zenginliğe sahip olan, fakat siyaset dünyasına yerleşen yönsüzlükle unutulan tarımın dramını bize hatırlatıyor.

Özellikle son on yılda, kendi zenginliğimizi keşfetme ve değerlendirme çabasından  nasıl vazgeçildiğini, keşif ve el koymanın nasıl Avrupa Birliği başta olmak üzere dış dünyanın müzakere labirentlerine yönlendirildiğini belgelendirerek bizlere sunuyor.

Gökhan Günaydın’ın, bu önemli çalışmasında önemli bir hizmeti, Avrupa Birliği’nin Ortak Tarım Politikası’nın nasıl bir mimariyle bazı büyük ülkelerin desteklenmesi için ustaca tasarlandığını ve işletildiğini, Türkiye gibi zengin kaynaklara sahip ülkelerin ise, üyelik süreci içinde kendi değerlerinin farkına varmaktan gitgide uzaklaşırken, zengin kaynakları Birliğin “büyük”lerine sunmaya sürüklenişlerini yetkinlikle anlatmasıdır.

Kitap, Avrupa Birliği ilişkilerinde el altında tutulması şart olan belgeleri okuyucunun, araştırmacının ve uzmanların emrine vererek ayrı bir görev yapmaktadır. Asıl  önemi ise, sadece tarım değil, Türkiye’nin kalkınma davasını ısrarla gündeme getirmesidir."

Bilsay Kuruç

"Türkiye üzerinde AB yıkımı, gerçekte sosyalist ülkelerin tasfiyesi amacıyla geliştirilmiş  olan Kopenhag Kriterleri’yle başladı. Kopenhag Kriterleri “demokrasi”,  “serbest piyasa”, “yönetim reformu” istiyordu. Bu istekler, o güne dek bir “yüksek uzmanlık alanı” olan AB konusunu “bayağı AB sorunu”na dönüştürdü; aynı anda da “AB Uzmanlığı” bilgilerinin tarihsel-toplumsal gerçeklikten kopuk ve en temel noktalarda sansürlü olduğu ortaya çıktı. Günümüzde AB konusunda hala anlaşılabilir, gerçek, özgür, doğru bilgi açığımız var. Bu kitap, ülkemiz için büyük önem taşıyan tarım ve kırsal kalkınma gibi devasa bir alanda gereksinme duyduğumuz bilgiyi yetkinlikle sunuyor. Kopenhagcı demokrasi ile AB reformculuğunun tarım ve kırsal alanda yol açtığı yıkımın araçlarını tanımamızı, nedenlerini anlamamızı sağlıyor."

Birgül Ayman Güler

"Cumhuriyeti izleyen altmış yıl boyunca Türkiye tarımı, esas olarak ülke içindeki toplumsal güç dengeleri  tarafından ve bunların siyasi iktidara, dolayısıyla politikalara yansıma biçimleri tarafından belirlendi. Şüphesiz, dünya ekonomisinden ve uluslararası siyasetten kaynaklanan kısıtlar, koşullar tarımı da etkiledi. Ancak, tarımın, köylülüğün ve kırsal  nüfusun kaderini bu dışsal kısıtlara teslim etmemek, daima siyasi iktidarların ana çabalarından biri oldu. 1980’li yıllardan itibaren belirleyici dinamik dış dünyaya kaydı. Neoliberalizm, Türkiye ekonomisinin tümüne ve tarıma Washington Oydaşması diye adlandırılan programla ve IMF / Dünya Bankası’nın aracılığıyla taşındı. Uluslararası sermayenin ve ABD’nin arka plandaki rolleri, tabii ki büyük ağırlık taşımaktaydı. Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne tam üyelik başvurusu ve bunu izleyen müzakereler, etkileşimler, AB’yi bir diğer belirleyici ve dışsal aktör olarak sahneye çıkardı.

Türkiye tarımının sorunlarını  en iyi bilen araştırıcı ve bilim insanlarının başında gelen Gökhan Günaydın, Tarım ve Kırsallıkta Dönüşüm’de bu son aşamayı  derinliğine inceliyor. Bu kitap, bir yandan, AB içinde tarıma dönük politikaların gelişimini ve buradaki değişmelerin Birliğe sonradan katılan ülkelerin tarımlarını nasıl biçimlendirdiğini inceliyor. Öte yandan da, AB’nin tarım politikalarındaki eğilim ve dönüşümlerin Türkiye’nin tarımına ve kırsalına nasıl transfer edilmekte olduğunu, etkileriyle birlikte araştırıyor.

AB-Türkiye ilişkileriyle, Türkiye tarımının sorunları, seçenekleri ve kaderiyle ilgilenen herkes için Gökhan Günaydın’ın bu kitabı, vazgeçilmez bir kaynak olacaktır."

Korkut Boratav